Công tác thanh tra, kiểm tra, theo dõi giám sát, xử lý vi phạm về đất đai

05/09/2019 07:47 Số lượt xem: 178

Trong hơn 04 năm qua, công tác thanh tra, kiểm tra về quản lý và sử dụng đất đai  đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường và các địa phương coi trọng, tập trung thực hiện; hoạt động thanh tra, kiểm tra được thực hiện theo hướng: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổng cục quản lý đất đai tập trung thanh tra trách nhiệm các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức các đợt thanh tra, kiểm tra theo từng chuyên đề mỗi năm và chỉ đạo các địa phương cùng thực hiện thanh tra, kiểm tra để gia tăng địa bàn và đối tượng nhằm phát huy hiệu quả thanh tra, kiểm tra.

Công tác chỉ đạo, điều hành, trong lĩnh vực đất đai, năm 2016 Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tham mưu, trình Thủ tướng chính phủ ban hành Quyết định số 1675/QĐ -TTg ngày 29/8/2016 phê duyệt đề án “Tăng cường xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng đất đai giai đoạn đến năm 2020”, theo đó mỗi năm Bộ TNMT và UBND các địa phương phải tổ chức thanh tra theo từng chuyên đề và giao rõ số lượng các đối tượng phải thực hiện thanh tra cho từng đơn vị; năm 2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 03/01/2018 về chấn chỉnh, tăng cường công tác quản lý đất đai và xây dựng hệ thống thông tin đất đai; trong đó yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố thực hiện từng nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để khắc phục tồn tại, hạn chế, sai phạm và chấn chỉnh lại việc thi hành Luật Đất đai ở địa phương. Ngoài ra Chính phủ, Thủ tướng chính phủ còn ban hành nhiều văn bản yêu cầu thanh tra, kiểm tra đột xuất theo chuyên đề hoặc theo vụ việc như: Kiểm tra việc quản lý và sử dụng đất các dự án có sử dụng nhiều quỹ đất...; kiểm tra các dự án du lịch, nghỉ dưỡng có loại hình codotel, oficetel...; các dự án có vi phạm được dư luận, báo chí phản ánh...

          Hàng năm, thực hiện Luật thanh tra, chương trình công tác của Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các địa phương đều xây dựng và ban hành kế hoạch thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực đất đai để tập trung thực hiện.

         Về tổ chức thực hiện , trong giai đoạn từ năm 2015-2018, toàn ngành tài nguyên và môi trường đã tiến hành hơn 2.300 cuộc thanh tra, kiểm tra, qua đó đã phát hiện kiến nghị xử lý nhiều vụ việc vi phạm pháp luật đất đai, thu hồi diện tích 22.362 ha đất. Trong đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện thanh tra trách nhiệm trên địa bàn 28 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Năm 2014, thực hiện thanh tra trách nhiệm đối với 07 Ủy ban nhân dân tỉnh và 14 Ủy ban nhân dân cấp huyện. Năm 2015, thực hiện thanh tra trách nhiệm đối với 06 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và 09 Ủy ban nhân dân cấp huyện. Năm 2016, thực hiện thanh tra trách nhiệm đối với 06 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và 31 Ủy ban nhân dân cấp huyện. Năm 2017, thực hiện thanh tra trách nhiệm đối với 07 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và 22 Ủy ban nhân dân cấp huyện. Năm 2018, thực hiện thanh tra trách nhiệm đối với 02 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và 03 Ủy ban nhân dân cấp huyện.

         Tổng cục quản lý đất đai đã tổ chức thực hiện: Thanh tra, kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất của các dự án phát triển nhà ở (thực hiện trong năm 2014 – 2015). Trong đó thực hiện 10 cuộc thanh tra đối với 27 tổ chức được nhà nước giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư tại 08 tỉnh Bắc Ninh, Bình Thuận, Long An, Nghệ An, Sóc Trăng, thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Hà Nội; tổ chức kiểm tra 14 dự án phát triển nhà ở theo chỉ đạo tại Thông báo số 204/TB-VPCP ngày 19 tháng 5 năm 2014 của Văn phòng Chính phủ để tháo gỡ vướng mắc trong việc cấp Giấy chứng nhận cho người mua nhà ở.

Thực hiện đề án “Tăng cường xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng đất đai giai đoạn đến năm 2020” tại Quyết định số 1675/QĐ -TTg ngày 29/8/2016: Hàng năm Bộ Tài nguyên và Môi trường và Ủy ban nhân dân các cấp tỉnh, huyện phải tổ chức thực hiện thanh tra việc quản lý, sử dụng đất đai trên phạm vi cả nước theo từng chuyên đề. Trong 2 năm 2016 - 2017, tổ chức 11 cuộc thanh tra việc thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về đất đai của 06 huyện thuộc 06 tỉnh và thanh tra riêng việc thực hiện thủ tục hành chính về đất đai tại 05 tỉnh, thành phố được. (kết quả: Bộ Tài nguyên và Môi trường tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại Báo cáo số 29/BC-BTNMT ngày 16/5/2018).

Tổng cục cũng đã kiểm tra việc tổ chức thi hành luật đất đai tại 28 tỉnh: Bắc Kạn, Yên Bái, Cao Bằng, Tuyên Quang, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang, Điện Biện, Hải Dương, Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Bình Định, Bình Dương, Phú Yên, Bình Thuận, Quảng Bình, Đắk Nông, Tây Ninh, Quảng Ngãi, Đồng Tháp, An Giang, Bến Tre, Long An và Tiền Giang. Kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất tại các dự án Bất động sản (khu đô thị, khu du lịch nghỉ dưỡng) có quy mô sử dụng đất lớn tại 37 tỉnh, thành phố (thực hiện trong năm 2018): Đến hết năm 2018, đã thực hiện kiểm tra tại 172 dự án ở 23 tỉnh, thành phố; trong đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường kiểm tra 7 tỉnh, thành phố  và 16 tỉnh báo cáo kết quả tự kiểm tra gửi về Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Kiểm tra công tác lập bản đồ địa chính, cấp giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất của các địa phương theo Chỉ thị 1474/CT-TTg; kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng đất đối với đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh theo Nghị quyết số 112/2015/NQ-QH13 trong năm 2018 tổ chức kiểm tra 18 tỉnh, thành phố gồm: Lâm Đồng, Đắk Lắk, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu, Gia Lai, Kon Tum, Nghệ An, Thanh Hóa, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang, Đồng Tháp.

Kiểm tra đột xuất các vấn đề bức xúc, nổi cộm: Hàng năm, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, hoặc theo phản ánh của báo chí dư luận về các vụ việc nổi cộm như: (1) Kiểm tra tình hình quản lý và sử dụng đất đai tại Khu du lịch sinh thái biển Tiên Sa và rà soát việc sử dụng đất của các dự án tại khu vực bán đảo Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng; (2) Kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất đai tại sân bay Miếu Môn thuộc xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội; (3) Kiểm tra, rà soát việc giao đất, cấp GCNQSDĐ tại Khu dân cư số 6, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; (4) Kiểm tra việc xác định giá đất tại một số dự án ở tỉnh Thanh hóa theo phản ánh của báo Giadinhnet qua bài viết: “Thanh Hóa - nhiều dự án đất vàng được phê duyệt kỳ lạ khiến ngân sách nhà nước thất thu”; (5) Kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất đai tại dự án Khu đô thị mới quốc tế Đa Phước, thành phố Đà Nẵng; (6) Kiểm tra rà soát tình hình quản lý đất đai tại các dự án dịch vụ du lịch có bán biệt thự, căn hộ khách sạn (Condotel) tại 04 tỉnh Bình Định, Khánh Hòa, Kiên Giang, Thanh Hóa; (7) kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất đai đối với 07 dự án sân golf thuộc 6 tỉnh, thành phố gồm: Bình Thuận, Vĩnh Phúc, Bà Rịa -Vũng Tàu, Khánh Hòa, Hải Dương và thành phố Hà Nội; (8) kiểm tra việc rà soát việc chuyển mục đích sử dụng rừng phòng hộ đối với 131,12 ha đất để cho Công ty SASCO triển khai Dự án Suối Hoa; (9) kiểm tra tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất của Tổng công ty cà phê tại các tỉnh Tây Nguyên; (10) kiểm tra, khảo sát thực trạng công tác quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc nông trường tại các tỉnh Tây Nguyên. Kết quả các cuộc kiểm tra đều đã có báo cáo Bộ trưởng để chỉ đạo xử lý, khắc phục; một số trường hợp đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ để chỉ đạo thực hiện (như vụ việc quản lý, sử dụng đất tại Khu du lịch sinh thái biển Tiên Sa và vụ việc quản lý, sử dụng đất tại dự án Khu đô thị mới quốc tế Đa Phước, thành phố Đà Nẵng, vụ việc chuyển mục đích sử dụng rừng phòng hộ tại Dự án Suối Hoa tỉnh Lâm Đồng; vụ việc tranh chấp, lấn chiếm đất của Tổng công ty cà phê tại các tỉnh Tây Nguyên).

Kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 03/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh, tăng cường công tác quản lý đất đai và xây dựng hệ thống thông tin đất đai, trong đó Tổng cục quản lý đất đai kiểm tra tại…tỉnh; chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương tổ chức thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về đất đai, đặc biệt là các dự án chậm.

 Về kết quả thanh tra, kiểm tra, qua thanh tra, kiểm tra cho thấy cơ bản các nội dung quản lý nhà nước về đất đai được thực hiện đúng theo quy định như: (i) Việc tổ chức lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất các cấp; (ii) Việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được các địa phương quan tâm đúng mức, đảm bảo tốt hơn quyền lợi cho người có đất bị thu hồi góp phần hạn chế được khiếu kiện của người dân và đẩy nhanh tiến độ công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khi thực hiện các dự án đầu tư (iii) công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, lập hồ sơ địa chính dạng số, trong đó một số địa phương đã vận hành cơ sở dữ liệu địa chính; (iv) việc thành lập Văn phòng Đăng ký đất đai một cấp, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai được coi trọng, giúp giảm tối đa các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong việc nộp hồ sơ thực hiện thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết công việc.

Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng phát hiện những tồn tại, hạn chế làm cho đất đai vẫn chưa thực sự được khai thác, phát huy đầy đủ và bền vững để trở thành nguồn nội lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, việc sử dụng đất ở một số địa phương được thanh tra trách nhiệm vẫn còn lãng phí, hiệu quả thấp, cụ thể như:

 Thứ nhất, việc tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa được các địa phương coi trọng thực hiện; kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện chưa đáp ứng được nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất ở của hộ gia đình, cá nhân,

Thứ hai, việc thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai ở các địa phương còn chậm, nhất là đối với các dự án khu thương mại, du lịch, dự án phát triển nhà ở không phải là khu đô thị mới, dự án xây dựng nhà máy chế biến nông sản, thực phẩm, dự án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao,...đã không đưa đất vào sử dụng hoặc tiến độ sử dụng đất chậm so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư gây lãng phí đất đai, nhiều trường hợp thực hiện thu hồi đất chưa đúng quy định dẫn đến khiếu kiện kéo dài; có 21% số tỉnh, thành phố được thanh tra giao đất cho các dự án xây dựng khu nhà ở, khu du lịch - thương mại và sản xuất, kinh doanh không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất; có 17,8% số tỉnh, thành phố được thanh tra giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất chưa phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt

Thứ ba, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn có sai sót như: xác định nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng đất, hạn mức đất ở chưa đúng dẫn đến chậm tiế độ cáp Giấy, làm ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của công dân.

Thứ tư, việc xác định giá đất cụ thể ở địa phương chưa phù hợp với giá thị trường nên việc bồi thường giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án đầu tư hay bị khiếu kiện, chậm so với tiến độ đề ra.

 Thực hiện Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 03/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ, theo tổng hợp báo cáo của 48 tỉnh, thành phố cho thấy có 3.088 dự án công trình chậm triển khai thực hiện với tổng diện tích 80.453,2 ha; trong đó có 2.067 dự án  đã có quyết định giao, cho thuê đất nhưng không sử dụng đất quá 12 tháng hoặc chậm tiến độ quá 24 tháng, với tổng diện tích là 60.332,1 ha; ngoài ra còn có 732 dự án với diện tích là 7.488 ha đã được cấp Giấy chứng nhận đầu tư hoặc quyết định chủ trương đầu tư nhưng chậm làm thủ tục giao đất, thuê đất để triển khai thực hiện dự án và 289 dự án với diện tích 12.632,9 đã có quyết định, thông báo thu hồi đất để giao đất đã lâu nhưng không thực hiện. Kết quả xử lý vi phạm tại 38 tỉnh trong số 48 tỉnh có báo cáo, cho thấy đã thực hiện xử lý 1.336 dự án chậm triển khai với tổng diện tích 22.707,9 ha; trong đó: thu hồi đất của 309 dự án với diện tích 9.033,5 ha, gia hạn thời gian đưa đất vào sử dụng 195 dự án với diện tích 798,5 ha; ngoài ra còn hủy bỏ quyết định hoặc thông báo thu hồi đất để giao cho chủ đầu tư tại 100 dự án với diện tích 5.387.8 ha, thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư hoặc quyết định chủ trương đầu tư do chậm làm thủ tục giao đất 732 dự án với diện tích 7.488,1 ha.

 

Nguồn: Theo monre.gov.vn